Mag ik een film die op televisie wordt uitgezonden of op internet staat, opnemen dan wel downloaden?
Auteursrechtelijk bezien zijn opnemen en downloaden beide vormen van verveelvoudiging (kopiëren). In principe hebt u dus toestemming nodig van en bent u een vergoeding verschuldigd aan de auteursrechthebbende. Maar er zijn enkele uitzonderingen op dit principe, afhankelijk van het doel waarvoor u de kopie wilt maken:
U mag zonder toestemming een kopie van een geheel werk maken voor ‘eigen gebruik’ in de privésfeer (artikel 16b en 16c Auteurswet), bijvoorbeeld om hem thuis op een ander tijdstip dan hij wordt uitgezonden te kunnen bekijken. U betaalt hiervoor trouwens al indirect een vergoeding, doordat er op de prijs van onbespeelde videobanden, CD’s en DVD's een zogenaamde ‘thuiskopieheffing’ wordt geheven.
Belangrijk is dat een kopie bestemd voor eigen studie of privégebruik niet openbaar mag worden gemaakt, bijvoorbeeld door vertoning in het onderwijs. Zodra deze privékopie openbaar wordt gemaakt, verlaat hij immers de privésfeer en is er geen sprake meer van ‘eigen gebruik’.
Wilt u een videofilm opnemen of downloaden om hem in het onderwijs te vertonen, dan mag dat op basis van de uitzonderingen 2 en 3 voor het onderwijs.
Kort gezegd staat uitzondering 2 u toe om korte werken te kopiëren (en te vertonen), maar van lange (beeld)werken alleen een gedeelte. Bovendien moet u hiervoor een billijke vergoeding betalen aan de rechthebbende. Het citaatrecht (uitzondering 3) maakt het gratis mogelijk om een fragment van een video (een korte in zijn geheel) te kopiëren en openbaar te maken binnen de context van een educatieve of wetenschappelijke verhandeling.
Zoals bij de uitzonderingen is vermeld, mag veel materiaal van de publieke omroep nu in het onderwijs worden gebruikt na afsluiting van een Academia-licentie.
Daarnaast staan er ook videofilms op internet waarvoor de maker expliciet toestemming voor (al dan niet commercieel) hergebruik heeft gegeven. Dat kan hij bijvoorbeeld gedaan hebben door middel van een Creative Commons-licentie. U mag deze films dan gratis kopiëren en vertonen. Er wordt meestal wel naamsvermelding geëist. (U kunt de film overigens ook vanaf internet afspelen, zodat het niet nodig is om vooraf een kopie te maken).