SURF over 'Open'
SURF is de ICT-samenwerkingsorganisatie voor het hoger onderwijs en onderzoek in Nederland. SURF streeft ernaar onderwijs en onderzoek te verbeteren met behulp van ICT. Daarbij worden drempels in functionele mogelijkheden, toegankelijkheid en samenwerking zo veel mogelijk weggenomen.
In het SURF Meerjarenplan 2011-2014 hebben de instellingen voor hoger onderwijs voor de komende jaren prioriteit gegeven aan het thema open, zowel op het gebied van onderwijs als onderzoek. Met de nationale samenwerking op dit gebied behoren we internationaal tot de koplopers. De onderdelen van de familie van digitale openheid zijn:
- Open Access
- open leermaterialen
- open onderzoeksdata
- open standaarden
- Open Source
Open Access
Toegang tot kennis, informatie en data is essentieel voor hoger onderwijs en onderzoek. Het gebruik daarvan is de basis voor de kennisoverdracht (onderwijs) en kennisontwikkeling (onderzoek).
De ‘Berlin Declaration on Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities’ roept onderzoekers op om hun wetenschappelijk materiaal vrijelijk beschikbaar te stellen aan iedereen, via repositories op internet of open access tijdschriften. Daarbij gaat het niet alleen om artikelen, maar ook om ruwe data en ander onderzoeksmateriaal. Gebruikers moeten dit alles niet alleen kunnen raadplegen en verder verspreiden, maar moeten het ook kunnen gebruiken voor afgeleide werken. De enige voorwaarde is vermelding van de oorspronkelijke auteur.
SURF heeft op 1 december 2004 de Berlin Declaration ondertekend en bevordert actief Open Access in Nederland. SURF streeft daarom naar open toegang tot wetenschappelijk materiaal op een gestandaardiseerde, samenhangende en interoperabele wijze. Deze ambitie vervult SURF via het SURFshare-programma.
Open leermaterialen
Open leermaterialen, of Open Educational Resources (OER), kunnen een belangrijke rol spelen bij de overgang naar een onderwijssysteem waarbij innovatie, maatwerk, hoge kwaliteit, kostenbesparing en efficiëntie samengaan. OER staat voor open leermaterialen (in de vorm van losse materialen en complete cursussen) die online beschikbaar zijn voor (her)gebruik en onder voorwaarden gekopieerd, bewerkt en verspreid mogen worden.
Wereldwijd stellen instellingen voor hoger onderwijs steeds vaker onderwijsmateriaal open beschikbaar en investeren overheden fors in de ontwikkeling van open leermaterialen. Deze ontwikkeling past in een mondiale ‘open beweging’.
In 2011 is SURF gestart met het meerjarige programma Open Educational Resources. De doelstelling van dit programma omvat het vergroten van bewustwording en visieontwikkeling rondom OER. Ook wordt gestreefd naar een toename van het ontwikkelen en (her)gebruiken van OER.
Open onderzoeksdata
Naast de toegang tot publicaties werkt SURF aan het zo vrij mogelijk beschikbaar maken van onderzoeksdata. Hierbij wordt rekening gehouden met de bescherming van persoonsgegevens en commerciële belangen. Dit doet SURF met verschillende organisaties in Nederland en in het buitenland. . Het adagium is: open waar mogelijk, gesloten waar het moet. Een vrije toegang tot onderzoeksdata maakt het mogelijk onderzoek te verifiëren en resultaten efficiënt te hergebruiken in onderwijs en onderzoek. Ook maakt het combineren van datasets nieuwe vormen van onderzoek mogelijk.
Open standaarden
SURF streeft ernaar om – indien beschikbaar – open standaarden toe te passen en het gebruik ervan te bevorderen. Samenwerking wordt hierdoor eenvoudiger en bovendien kan leveranciersafhankelijkheid worden voorkomen. Indien er nog geen open standaarden beschikbaar zijn, werkt SURF mee aan het ontwikkelen daarvan.
Open Source
SURF levert ICT-diensten en bedingt goede voorwaarden om software en diensten te gebruiken waarmee hoogwaardige voorzieningen binnen het bereik komen van het hoger onderwijs en onderzoek.
Voor de benodigde functionaliteit kan vaak een keuze worden gemaakt tussen Open en Closed Source oplossingen:
- Voor de eigen dienstverlening en voor eigen gebruik wordt deze keuze gemaakt op basis van inhoudelijke argumenten. Daarbij wordt gekeken naar de functionaliteit, beheersbaarheid, uitbreidbaarheid en eenmalige en terugkerende kosten.
- Voor levering van software aan de aangesloten instellingen streeft SURF ernaar verschillende keuzemogelijkheden te bieden. Dat betekent dat waar mogelijk verschillende Open en Closed Source alternatieven worden aangeboden.
Indien er geen adequate Open of Closed Source oplossingen beschikbaar zijn, kan SURF besluiten zelf softwarecode of ander materiaal te ontwikkelen, vanuit de gedachte dat het huidige marktaanbod geen beperking mag zijn voor onze dienstverlening. Indien de resultaten ook voor andere partijen dan de aangesloten instellingeninteressant zijn, wordt er naar gestreefd de resultaten voor iedereen vrij toegankelijk en herbruikbaar te maken (in Open Source brengen). SURF heeft in de loop der jaren veel software in Open Source beschikbaar gemaakt.