29-10-2008
Oproep open access vindt Europese weerklank
De Europese Commissie ondersteunt krachtig de beweging om de wetenschap transparanter en maatschappelijk verantwoord te maken. EU-Commissaris Potočnik (Onderzoek en Wetenschap) ondersteunt de oproep tot open access, waarmee wetenschappelijk materiaal vrijelijk beschikbaar komt voor iedereen, via digitale opslagruimten op internet. SURF is sinds 2004 pleitbezorger van open access en stimuleert deze actief in Nederland. Potočnik schrijft mede aan SURF-directeur Wim Liebrand dat de Commissie alle ontvangers van EU-subsidie stimuleert de gepubliceerde wetenschappelijke artikelen publiekelijk toegankelijk te maken. Dit voorkomt het dupliceren van gelijksoortig onderzoek, waarmee onderzoekers tijd en resources besparen. SURF-directeur Liebrand is buitengewoon verheugd over de Europese steun: “Na jaren van verbale support voor het idee dat publiek gefinancierd onderzoek ook publiek toegankelijk moet zijn, treft de EU nu daadwerkelijk maatregelen om dit idee te realiseren.”
Commissaris Potočnik roemt tevens de krachtige open access-initiatieven van Knowledge Exchange, het Europese samenwerkingsverband van nationale onderwijs- en onderzoeksinstellingen, dat geresulteerd heeft in de Berlin Declaration, een breedgedragen oproep tot het openbaar maken van onderzoeksresultaten die met publiek geld gefinancierd zijn. De EC heeft de petitie ter harte genomen: binnen het 7e Kaderprogramma voert zij een open access-pilot. In dit programma zijn onderzoekers verplicht hun gesubsidieerde onderzoeksresultaten via een digitale opslagruimte openbaar te maken. Via deze pilot toont de EC haar commitment onderzoeksresultaten uit het 7e Kaderprogramma (Onderzoek en Ontwikkeling) zo breed en effectief mogelijk te verspreiden, met als doel een optimaal effect te behalen binnen én buiten de wetenschappelijke wereld.
De Commissie bouwt ook mee aan de infrastructuur die wetenschappelijke informatie kan ontsluiten. Voorbeelden hiervan zijn het financieren van infrastructurele projecten als DRIVER (Digital Repository Infrastructure Vision for European Research) en van diverse onderzoeken gericht op het effect van nieuwe businessmodellen voor wetenschappelijk publiceren. Potočnik concludeert dat lidstaten van plan zijn gezamenlijk beleid te formuleren voor het toegankelijk maken van wetenschappelijke informatie.
De ‘Berlin Declaration on Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities’ roept onderzoekers op om hun wetenschappelijk materiaal vrijelijk beschikbaar te stellen aan iedereen, via repositories op internet. Daarbij gaat het niet alleen om artikelen, maar ook om ruwe data en ander onderzoeksmateriaal. Gebruikers moeten dit alles niet alleen kunnen raadplegen en verder verspreiden, maar moeten het ook kunnen gebruiken voor afgeleide werken. De enige voorwaarde is vermelding van de oorspronkelijke auteur.
SURF heeft op 1 december 2004 de Berlin Declaration ondertekend en bevordert actief open access in Nederland. SURF streeft daarom naar open toegang tot wetenschappelijk materiaal op een gestandaardiseerde, samenhangende en interoperabele wijze. Voorbeelden zijn de services: Narcis, LOREnet en de HBO-Kennisbank. De verdere ontwikkelingen worden door SURF gedaan in het kader van het programma SURFshare - een vervolg op het DARE programma.
Over SURF
In SURF werken universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen samen aan grensverleggende ICT-innovaties. Hierdoor kan het hoger onderwijs en onderzoek optimaal gebruik maken van de mogelijkheden van ICT om zo de kwaliteit van onderwijs en onderzoek te verbeteren.
Meer informatie
Achtergrondinformatie over open access.
SURF’s visie op Open: open acces, open source en open standaarden.