28-11-2008
Hergebruik van andermans kennis is essentieel voor het onderwijs en vooruitgang in de wetenschap. Daarom is meer wettelijke ruimte voor gebruikers in onderwijs en onderzoek gerechtvaardigd. Afspraken maken over toegestaan gebruik kan de verspreiding van kennis eerder belemmeren. Kenmerkend voor onderzoek en onderwijs is juist dat andermans werk zonder contractuele toestemming mag worden hergebruikt. Dit adviseert SURF vandaag aan de Europese Commissie (EC) in antwoord op haar consultatieronde over auteursrechten in de kenniseconomie. De EC wil met deze consultatie nagaan of de bestaande Europese wetgeving op het gebied van auteursrecht het verspreiden van ontwikkelde kennis afdoende stimuleert. Tevens wil de Commissie weten of de huidige wetgeving schrijvers en uitgevers voldoende aanzet om elektronische versies van kennisproducten in omloop te brengen.
Om de belangen van gebruikers uit het onderwijs- en onderzoeksveld te beschermen zijn er al uitzonderingen mogelijk op de auteursrechtelijke regels. Deze verschillen echter per Lidstaat. Maar deze vrijstellingen zou de Europese Commissie verplicht moeten stellen, zodat Europese harmonisatie binnen bereik ligt. Hetzelfde bepleit SURF voor de uitzonderingen die gelden voor bibliotheken, musea en archieven vanwege het belang dat hun collecties hebben voor onderwijs en onderzoek.
Voor de consultatie roept de Europese Commissie op om te reageren op haar Groenboek Auteursrecht in de kenniseconomie. SURF merkt op dat het Groenboek tamelijk eenzijdig vanuit het perspectief van de rechthebbenden, en dan met name de uitgevers, is geschreven en duidelijk veel van contractuele afspraken verwacht. Onderwijs- en onderzoeksinstellingen, wetenschappers, consumenten en andere hergebruikers zijn echter meer gebaat bij meer wettelijke ruimte dan bij contractuele afspraken, niet in het minst vanwege hun zwakke onderhandelingspositie.
De EC vraagt in haar Groenboek of modellicenties tussen onderzoeks- en onderwijsveld en uitgevers wenselijk zijn. SURF heeft in samenwerking met haar Britse counterpart JISC al een modellicentie ontwikkeld. Deze licentie tot publiceren is te vinden op http://copyrighttoolbox.surf.nl.
Lees het volledige advies van SURF aan de Europese Commissie.
Individuele reacties
SURF heeft haar reactie ingestuurd namens de Nederlandse onderwijs- en onderzoeksinstellingen. Deze en anderen instellingen kunnen desgewenst ook individueel reageren en daarvoor gebruik maken van het SURF-commentaar. Reacties kunnen uiterlijk 30 november 2008 gestuurd worden naar: markt-d1@ec.europa.eu
Het advies van SURF ondersteunt SURF’s oproep tot het openbaar maken van publiekelijk gefinancieerde onderzoeksresultaten. Lees meer over het statement van SURF over open access.