Terugblik op 2019 door algemeen directeur Erik Fledderus

SURF heeft een bewogen jaar achter de rug. Voor de buitenwereld leek het wellicht business as usual, met onder andere de aansprekende resultaten die in dit jaaroverzicht langskomen. Maar het was ook een jaar dat in het teken stond van de reorganisatie van SURF. En die is nog gaande, ook in 2020.

Naar een nieuwe organisatie

SURF is een coöperatie en een coöperatie is van en voor zijn leden. Onze leden, onderwijs- en onderzoeksinstellingen, bleken niet meer tevreden met SURF: ze verwachten meer en andere dingen van ons dan we met onze huidige organisatie kunnen bieden. Ze willen meer met ons samenwerken en meer invloed hebben op wat we doen, zodat het ‘waarom’ van onze verschillende activiteiten beter zichtbaar wordt. Want we doen heel veel bij SURF, en de leden raakten het inzicht en overzicht kwijt. SURF is te complex, vonden de leden. Daardoor is soms onduidelijk waar de verantwoordelijkheden en bevoegdheden liggen, zowel in de besturing van de coöperatie als de interne SURF-organisatie.

Om dit te verbeteren, hebben we onder andere besloten om onze organisatie te veranderen. Met als doel: het realiseren van 1 transparante SURF-organisatie die efficiënt en effectief is ingericht, zowel voor de besturing als de in- en externe samenwerking. Deze vernieuwing heeft grote impact, en dat is ook de bedoeling! Impact op de mensen in onze organisatie, en dat is lang niet altijd gemakkelijk, en impact op de relatie met onze leden: die moet effectiever. De nieuwe afspraken over de governance van eind 2019 gaan hierbij helpen, en daarnaast werken we aan een nieuwe organisatie die onze leden in staat stelt uit te blinken, zodat we met elkaar het onderwijs en onderzoek kunnen laten excelleren.

Met deze structuur kunnen we effectiever besluiten nemen, zijn we efficiënter, is de mandaatverdeling helderder, is er specifiek ruimte voor disruptieve innovatie en innovatie met de leden, en geven we invulling aan verbeterde governance samen met de leden. Grote stappen, en we zijn vol vertrouwen dat we die ook echt kunnen zetten.

Een van de eerste concrete veranderingen is de benoeming van een nieuwe CEO: per 1 mei komt Jet de Ranitz onze gelederen versterken. Zij werkt nu nog als bestuursvoorzitter bij Hogeschool Inholland en beschikt over ruime bestuurlijke ervaring op het gebied van onderwijs, onderzoek en cultuur. We zien uit naar haar komst!

student studeert bij de TU/e

Mooie mijlpalen in de dienstverlening van SURF

Onze dienstverlening kan altijd rekenen op veel waardering van onze leden en die was in 2019 ook weer van hoge kwaliteit. We hebben een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd onder operationeel contactpersonen, die onze diensten gemiddeld met een 8 beoordeelden. In dit jaaroverzicht passeren vele toonaangevende onderzoeken de revue die zijn uitgevoerd met behulp van onze reken-, data- en netwerkdiensten. Bijna al onze diensten lieten een stabiele groei zien in bijvoorbeeld het aantal gebruikers, aantal logins of aantal locaties. Ook lanceerden we nieuwe diensten waardoor het totale dienstenportfolio verder werd uitgebreid.

Eerste SURF Summit

In 2019 vond voor de eerste keer de SURF Summit plaats. Tijdens dit event voor bestuurders, CSC’s (Coördinerend SURF Contactpersonen) en andere strategische relaties, gingen kleine groepen in gesprek over thema’s die van grote invloed zijn op de toekomst van onze sector zoals safe & open en de digitalisering van het onderwijs. We brachten een SURF Summit Special uit waarin we lieten zien wat de sessies opleverden en wat we met de opgehaalde input gaan doen. In 2020 organiseren we weer een SURF Summit, die vindt plaats op 7 oktober. De Summit 2020 staat geheel in het teken van het SURF 2Jarenplan 2021-2022.

docent geeft les op universiteit

Financiering NWO

In 2019 was er goed nieuws voor SURF, onze leden en de wetenschap: de minister van OCW besloot in oktober 2019 om jaarlijks 20 miljoen euro aan NWO toe te wijzen, ter versterking van de wetenschappelijke ICT-infrastructuur. Het merendeel van deze financiële middelen is bestemd voor kennis en expertise voor ondersteuning en innovatie bij instellingen, eScience Center en SURF. Voor het eerst is er een langetermijnstrategie voor het versterken van de wetenschappelijke ICT-infrastructuur en bijbehorende expertise in Nederland.

Bovendien wordt hiermee de structurele financiering van SURF met jaarlijks 11 miljoen euro verhoogd. Door de toewijzing van de middelen is het proces dat zal leiden tot de aanbesteding voor de opvolger van onze nationale supercomputer Cartesius van start.

Een ander onderdeel zijn de nieuwe Digital Competence Centers (DCC's). Hiermee wordt de inzet van datastewards en research software engineers bij kennisinstellingen versterkt. SURF heeft een coördinerende en faciliterende rol voor de onderlinge samenwerking en gezamenlijke ontwikkeling van kennis en voorzieningen tussen deze centra.

In 2019 was er goed nieuws voor SURF, onze leden en de wetenschap: de minister van OCW besloot in oktober 2019 om jaarlijks 20 miljoen euro aan NWO toe te wijzen, ter versterking van de wetenschappelijke ICT-infrastructuur.
Erik Fledderus
Impulsen

Naast de dienstverlening en kennisdeling die we op de gebieden van onderwijs, onderzoek en coöperatieve voorzieningen leveren, werken we ook aan drie zogenoemde strategische impulsen. Met de resultaten daarvan willen we onze leden zo goed mogelijk ondersteunen in het bereiken van de eigen ambities. Een impuls:

  • draagt bij aan een versnelling binnen een vraagstuk, door het organiseren van samenwerking en kennisdeling tussen leden binnen SURF
  • zorgt voor (een deel van) de benodigde vernieuwing van de coöperatieve voorzieningen om de onderwijs en onderzoeksprocessen van nu en in de toekomst optimaal te faciliteren.

Deze impulsen zijn:

  • Onderwijsvernieuwing — Binnen deze impuls brengen we samenhang in de onderwijsactiviteiten binnen SURF, met een koppeling met het ‘Versnellingsplan Onderwijsinnovatie met ICT’.
  • Onderzoek en Open Science — Binnen deze impuls brengen we samenhang in de activiteiten ten bate van onderzoek. Dit leidt tot het bijdragen aan de governance waar het de samenwerking met onderzoekscommunity’s betreft. De verbinding met de ambities in het ‘Nationaal Programma Open Science’ en ‘Nationaal Platform voor Praktijkgericht Onderzoek’ leidt tot een transparanter landschap van faciliteiten en dienstverlening voor onderzoekers. Er wordt daarmee ook bijgedragen aan standaarden en architectuur.
  • On Campus — Binnen deze impuls ontwikkelen we een integrale visie op en brengen we samenhang in de activiteiten voor digitale ‘campus’-voorzieningen.
  • SURF werkt via deze impulsen als een vliegwiel voor het ontwikkelen van een gezamenlijke visie met de verschillende sectoren en gremia en het leveren van een bijdrage aan onder andere het ’Versnellingsplan van Onderwijsinnovatie met ICT’, het ‘Nationaal Plan Open Science’ en het ‘Nationaal Platform voor Praktijkgericht Onderzoek’.

Impuls Onderwijsvernieuwing

Digitalisering draagt bij aan een hogere kwaliteit van het onderwijs. Om dat te realiseren, zijn grote inspanningen nodig. Samen met de Vereniging Hogescholen (VH) en de Vereniging van Nederlandse Universiteiten (VSNU) heeft SURF het ‘Versnellingsplan voor Onderwijsinnovatie met ICT’ geschreven. SURF treedt op als penvoerder van het Versnellingsplan en draagt actief bij aan de versnellingszones. Het versnellingsplan en de Impuls Onderwijsvernieuwing versterken elkaar. SURF richt zich vooral op de infrastructurele vraagstukken.

In februari en maart organiseerde SURF een studiereis voor senior-managers en bestuurders over infrastructurele vraagstukken rondom het gebruik van studiedata. SURF experimenteert met instellingen met het uitgeven van digitale badges en ontwikkelt een infrastructuur voor het zoeken en vinden van open leermaterialen. We helpen instellingen hun onderwijsaanbod en de keuzemogelijkheden inzichtelijk te maken voor studenten met behulp van een onderwijscatalogus. Het gebruik van standaarden zoals de Open Onderwijs API speelt daarin een belangrijke rol. Tijdens de SURF Onderwijsdagen stelden we het beschermen van publieke waarden centraal.

studenten lopen naar bibliotheek van de universiteit maastricht

Impuls Onderzoek en Open Science

Onderzoekers en wetenschappers doen onderzoek waarbij ze data gebruiken en genereren. Om deze data FAIR te krijgen en te houden (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) is samenwerking cruciaal. Het Europese project FAIRsFAIR wil de European Open Science Cloud (EOSC) helpen bij het opstellen van FAIR-deelnameregels, bedoeld om alle componenten en werkmethoden FAIR-compliant te maken. SURF heeft de substantiële rol om de FAIR-principes voor onderzoeksdata concreet uit te werken – in 2019 formuleerden we onder andere een assessment framework voor ‘FAIR services’ en ‘FAIR software’ (een taak die SURF leidt). Zie bijvoorbeeld het rapport Recommendations for Services in a FAIR data ecosystem. Voor researchdatamanagement zette SURF in 2019 in op het bijeenbrengen van experts en initiatieven om tot goede oplossingen te komen. Dit heeft onder andere geresulteerd in de ontwikkeling van 2 nieuwe diensten die zijn gebaseerd op het datamanagementplatform iRODS: de Storage scale-out service en de iRODS hosting service.

Het RDM Expertise Centrum (RDM-TEC) heeft het afgelopen jaar vorm gekregen als een goedlopend overleg waarbinnen universiteiten samen met SURF dienstontwikkeling rondom iRODS afstemmen. Het meest concrete resultaat hiervan is dat we YODA-pilots hebben uitgevoerd met 8 instellingen. De deelnemende partijen hebben ons vervolgens gevraagd om door te gaan met het ontwikkelen van een iRODS/YODA-dienst. Het LCRDM (Landelijk Coördinatiepunt Research Data Management) pakt onderwerpen aan die voortkomen uit de dagelijkse praktijk van de onderzoeksondersteuners en die te groot zijn voor één instelling om op te lossen. Het LCRDM benutte 2019 om een nieuwe, lean & mean manier van werken uit te proberen met een model van pitches, kortlopende taakgroepen en een consoliderende adviesgroep. Dat was een doorslaggevend succes. De pool van experts is in 2019 uitgebreid tot meer dan 200 leden uit 70 onderzoeksinstellingen.

Impuls On Campus

Als onderdeel van de Impuls On Campus zijn er in 2019 binnen de sectoren hbo en mbo visie- en scenariotrajecten opgestart. De resultaten beschrijven diverse mogelijkheden voor de ICT-campus Infrastructuur van de Toekomst (Horizon 2030) en welke rol de instellingen en SURF daar in (kunnen) gaan spelen. Welke educatieve, research, technologische en socio-economische trends liggen daaraan ten grondslag? Voor welke vragen, dilemma’s en uitdagingen komen de instellingen en SURF te staan? Wat pakken we samen op en wat niet – en waarom? Antwoorden op die vragen zullen leiden tot een aantal scenario’s van de ICT-campus van de Toekomst, die vervolgens met een aantal instellingen zullen worden gerealiseerd.