Hogeschool van Amsterdam: 100% open access, van ambitie naar praktijk

De Hogeschool van Amsterdam (HvA) heeft sinds 2015 de ambitie om tot 100% open access publicaties te komen. Vanaf 1 januari 2017 is deze ambitie verwerkt in een nieuw beleid mét een stappenplan. Dit zorgt ervoor dat open access in alle lagen en faculteiten van de HvA onderwerp van gesprek en discussie is.

Cultuurverandering

Om echt werk te maken van open access is een brede benadering van het onderwerp nodig. Je komt er niet met alleen het inrichten van een repository, of enkel het vaststellen van een beleid. Het vraagt om een cultuurverandering waar op meerdere fronten aan gewerkt wordt. Dit is de gedachte achter het nieuwe HvA-beleid met aanvullend stappenplan. Deze combinatie moet leiden tot het 100% open access publiceren van publicaties door de HvA. Dit beleid werd geschreven vanuit de bibliotheek, met input vanuit onder andere de kenniscentra en de beleidsafdeling onderwijs en onderzoek. Met dit beleid en het stappenplan wint de HvA de tweede HBOAward. 

Oordeel van de jury

“Dit is een heel mooi voorbeeld van hoe een hogeschool open access integreert in de dagelijks gang van zaken. Er is veel ambitie en een goede samenwerking, bij zowel de onderhandelingen met uitgevers als bij de financiering. De ambitie om 100% open access te gaan is op zichzelf al heel lovenswaardig.” 

De award werd in ontvangst genomen door: Saskia Woutersen-Windhouwer, Maaike Verbree, Dymph van Outersterp, Jaroen Kuijper, Renger Dijkstra en Jan Botman. Zij hebben zich ingezet om dit vernieuwde beleid en de implementatie hiervan te realiseren.

Brede aanpak

Het nieuwe beleid pakt verschillende zaken tegelijk aan. Er is een fonds opgezet wat de kosten voor het open access publiceren financiert. Via een eigen HvA-serie publiceer je publicaties open access en ook op electronic devices zijn de publicaties prettig leesbaar. Tot slot worden publicaties enkel nog meegenomen in de onderzoeksevaluatie als ze gedeponeerd worden in de repository van het onderzoeksregistratiesysteem. Dit systeem zorgt voor een optimale verspreiding van de publicaties binnen de internationale repository infrastructuur en Google (Scholar).

De bibliotheek weet: er is meer mogelijk dan je denkt

Om onderzoeksresultaten open access te maken is veel meer mogelijk dan je denkt, dàt is de belangrijkste boodschap die de bibliotheek wil overbrengen bij haar lectoren en onderzoekers. Een veelgestelde vraag is: “kan ik dan nog wel in het journal van mijn keuze blijven publiceren, als die geen open access opties bieden?.” In deze situatie is er bijvoorbeeld juist na een embargoperiode of met een de pre-print-versie veel mogelijk. Het is belangrijk dat dat bewustzijn groeit en dat onderzoekers hier goed over geïnformeerd worden.

Bovendien hóéft een onderzoeker het niet allemaal zelf uit te zoeken. Juist in het hbo niet; de formele auteursrechthebbende is immers de onderwijsinstelling, en niet de onderzoeker zelf. Dat betekent dan ook dat de bibliotheek namens de onderwijsinstelling met uitgevers kan onderhandelen over dit thema, en onderzoekers dit niet zelf hoeven te doen.

Delen van praktijkgericht onderzoek 

De meeste reacties op het nieuwe beleid binnen de instelling zijn positief. Natuurlijk hebben onderzoekers nog wel vragen en enkele zorgen over wat ze nu kunnen en mogen. Ook vanuit het onderwijs ligt de nadruk al langere tijd op open kennisdeling. Hier sluit het open ontsluiten van onderzoeksresultaten, onder een creative commons-licentie die hergebruik mogelijk maakt, mooi bij aan.

Impact op werkveld

Men is zich bewust van de impact die de hogeschool heeft op het werkveld. Zo is er een faculteit waarbij bijvoorbeeld zzp’ers en kleine bedrijven afhankelijk zijn van de tools die daar ontwikkeld worden. Dit zijn doelgroepen die over het algemeen geen abonnementen hebben op journals en zonder open access geen toegang hebben tot deze resultaten. Praktijkgericht onderzoek kan juist bijdragen aan een veel bredere kring van belangstellenden buiten de onderwijswereld. Het open access beleid geldt  voor schriftelijke publicaties en ook voor andere producten die het praktijkgericht onderzoek voortbrengt, zoals software of games. Daar is vorig jaar ook een pilot mee gedaan.

Een volle agenda

De stappen uit het stappenplan moeten dit jaar allemaal gezet worden. De bibliotheek heeft dus een volle agenda voor de komende maanden. Samen met juridische zaken wordt bijvoorbeeld gekeken naar de mogelijkheden om uitgevers te informeren en voor de benodigde formulieren te zorgen. Ook wordt gekeken naar de technische mogelijkheden om het onderzoek, gedeponeerd in het onderzoeksregistratiesysteem, nog beter te ontsluiten en delen. Dat kan bijvoorbeeld via de persoonlijke informatiepagina’s van lectoren en onderzoekers.

Meer informatie 

Laatste wijziging op 08 sep 2017