Willem de Kooning Academie: Open access publiceren is het beste carrière advies

Voor praktijkgericht onderzoek in de kunsten en design lijkt open access niet weggelegd. Onzin, als je het vraagt aan Florian Cramer en zijn collega’s op de WdKA, onderdeel van de Hogeschool Rotterdam. Als ‘open’ ergens van toegevoegde waarde is, dan is het wel in design en kunst! En daar spannen zij zich al jarenlang voor in.

Oordeel van de jury:

“Mooi voorbeeld in een domein (kunsten) waar je open access minder verwacht. In deze tijd van alles patenteren en voor zich houden, is dit een fijne boodschap dat het ook anders kan. Het laat zien dat innovatie en open science in hand in hand gaan.”

De award werd in ontvangst genomen door:
Jeroen Chabot (directeur Willem de Kooning Academie - WdKA), Roger Teeuwen (onderwijsmanager WdKA), Aymeric Mansoux, Renee Turner, Aldje van Meer, Deanna Herst (hoofddocenten WdKA), Andre Castro, Michael Murtaugh, Kimmy Spreeuwenberg (docenten WdKA), Femke Snelting (gastdocente WdKA), Peter Troxler, Florian Cramer en Anne Nigten (lectoren Creating 010).

Toelichting nominatie door mediatheek Rotterdam

“Het enthousiasme en de kennis van Florian voor open access wordt door Arjan Lagendaal als directeur ondersteuning kenniscentrum en Marie-José Lampe als manager mediatheken, ingezet om voor de gehele Hogeschool Rotterdam in 2017 publicatiebeleid te ontwikkelen. Mede als adviseur van het Auteursrecht Informatiepunt hebben de collega's van de mediatheek Florian's inzet voor Open access leren kennen en hem persoonlijk voorgedragen voor deze nominatie. Florian deelt zijn nominatie met de hoofddocenten en het management van de WdKA en de lectoren van Creating010.”

Open vanaf het eerste uur

Voor dr. Florian Cramer, lector beeldcultuur en nieuwe media bij het kenniscentrum Creating010 aan de WdkA, begon het allemaal bij open source. Al in de jaren ’90 kwam hij in aanraking met dit nieuwe concept om in open co-creatie aan software te werken. Hier werden later open kunst en design aan toegevoegd. Als coauteurs van advocaat Lawrence Liang brachten hij en andere WdKA-collega’s daarom het boek A guide to open content licences uit in 2004. Het was de beginperiode van Creative Commons, de term open access werd toen nog amper gebruikt. Dit boek gaf een overzicht van alle mogelijkheden om zowel creatief werk als onderzoek open te publiceren en hergebruik te stimuleren. In 2009 publiceerde onderzoeker, kunstenaar en hoofddocent Aymeric Mansoux FLOSS+ Art, het eerste boek over de verbanden tussen open source en kunst en design.

De doorbraak van het nieuwe publiceren

Deze nieuwe vormen van publiceren waren disruptief. Het intellectual property is een heilig huisje dat Florian en zijn collega’s omver willen werpen. Al sinds zijn proefschrift heeft Florian zoveel mogelijk open gepubliceerd. Het was moeilijk om uitgevers te vinden die buiten de gebaande paden durven te gaan. Het was het tijdperk waarin ook door hogescholen zelf kennisvalorisatie nog niet werd gedefinieerd naar het leveren van maatschappelijke waarde. Juist daarom juichen Florian en zijn collega’s de huidige open science ontwikkelingen toe.

De uitdagingen van open design

Op de WdKA en het daaraan verbonden kenniscentrum Creating 010 hebben docenten en onderzoekers de open gedachte helemaal omarmt. Ondanks dat Creative Commons hergebruik inmiddels makkelijker, zijn er nog wel enkele hobbels te overwinnen. Want wat als je een publicatie een open licentie wilt geven, en je afbeeldingen gebruikt die dat niet toestaan? Daar zijn verschillende omleidingen voor: je kunt bijvoorbeeld een versie zonder die afbeeldingen open publiceren. Daarnaast zijn er steeds meer manieren om afbeeldingen te vinden die wel de juiste licenties hebben.

Zonder open access geen lector

Zonder open access, zou Florian waarschijnlijk geen lector geworden zijn. Alles open publiceren vraagt om een andere mindset en soms wat meer moeite, maar het levert heel veel op. Ook voor jezelf als onderzoeker en kunstenaar. Door open te delen ben je echt onderdeel van een netwerk waarin kenniscreatie mogelijk is, en dat komt je eigen werk ten goede. Bovendien wordt je bereik veel groter als je open deelt. Dat ondervond men aan de WdKA aan den lijve toen men toevallig stuitte op de Litouwse vertaling van een door hen open gepubliceerd boek.

Een stille open revolutie op Willem de Kooning

Open onderzoek, design en kunst gaat op de WdkA al verder dan alleen open access. Directeur Jeroen Chabot heeft een open visie, merkbaar van de architectuur tot aan het curriculum. Er zijn minoren waarin studenten leren ontwerpen op basis van het open source-principe. Basis hiervoor is het boek “Open Design Now” dat in 2010 door de huidige Creating 010-lector Peter Troxler mede werd uitgegeven en waaraan ook WdKA-hoofddocent Deanna Herst meewerkte. Vanuit de academie breidt het open gedachtegoed zich als een olievlek uit door de hogeschool Rotterdam. Je ziet het meer en meer terug in andere domeinen dan design.  

Naar een open toekomst

Binnenkort start een 4-jarig onderzoeksproject in samenwerking met de Universiteit Leiden waarin kritisch open ontwerpen (“Critical Making”) centraal staat. Er zijn op het gebied van open access dan  al veel stappen gezet: achteroverleunen doen ze niet bij de Academie en het kenniscentrum. Écht open werken betekent bijvoorbeeld ook het delen van data, aantekeningen en tussenresultaten. Ook daar is al de nodige ervaring mee opgedaan, bijvoorbeeld tijdens een project in samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam. Een uitdaging ligt in het toepassen van het open source en open access principe op de disciplines die voornamelijk fysieke producten voortbrengen. Want hoe kun je open delen en hergebruiken in het domein van mode of productontwerp? Daar zijn nog de nodige barrières te overkomen. Hoe dank ook: een open toekomst is onvermijdelijk wat betreft de WdKA. 

Meer informatie

Lees meer over de andere HBOAward winnaars:

Laatste wijziging op 08 sep 2017