Onderzoek naar delen en hergebruiken van open leermaterialen en cursussen

SURFnet is mede-opdrachtgever van een onderzoek van Fontys Hogeschool ICT naar de adoptie van open leermaterialen en online cursussen door docenten. Hieruit blijkt onder meer dat delen en hergebruiken van leermaterialen veel gebeurt, maar dat de materialen lang niet altijd voor iedereen toegankelijk zijn of van een open licentie zijn voorzien.

studenten in de bibliotheek van Maastricht University

Opvattingen, beleid, ervaringen, hindernissen en randvoorwaarden

In het onderzoek komen onder andere aan bod: het beleid en opvattingen over openheid in het onderwijs en motieven voor delen en hergebruiken van openleermaterialen. Verder  staan in het onderzoek ervaringen met delen en hergebruiken, hindernissen en noodzakelijke randvoorwaarden hiervoor.

Kwalitatief onderzoek: 55 interviews afgenomen

Onderzoekers Robert Schuwer en Ben Janssen (Fontys Hogeschool ICT, lectoraat Open Educational Resources) hebben semi-gestructureerde interviews afgenomen bij onder andere de TU Delft, de Haagse Hogeschool, Fontys Hogescholen en de Universiteit Leiden. In totaal zijn 55 interviews afgenomen met docenten, bestuurders en ondersteuners bij 10 universiteiten en hogescholen.

Conclusies

De onderzoekers komen onder meer tot de volgende conclusies:

  • De praktijk van het delen en hergebruiken is erg divers qua openheid. Lang niet altijd zijn gedeelde leermaterialen toegankelijk voor iedereen, vaak ontbreekt een open licentie en processen als copyright clearing vinden niet altijd plaats.
  • Leermaterialen delen en hergebruiken (al dan niet volledig open) gebeurt veel. Hierbij wordt vooral het bereiken van een hogere kwaliteit van het campusonderwijs nagestreefd.
  • Feedback op gedeelde materialen is cruciaal voor de motivatie van docenten om structureel materialen te delen.
  • Structureel delen en hergebruiken binnen een instelling heeft meer kans van slagen wanneer het gekoppeld wordt aan andere beleidsthema’s, zoals internationalisering of aan onderwijsinnovaties als het invoeren van blended leren.
  • Het is cruciaal dat docenten zelf mogen bepalen welke open leermaterialen hij of zij deelt of hergebruikt.. Dit wordt herkend en erkend, zowel door bestuur als door docenten zelf.
  • Docenten geven aan dat geld, tijd en ondersteuning essentieel zijn om structureel open leermaterialen te delen en te hergebruiken. Ook moet duidelijk zijn wat het hun oplevert.
  • MOOC’s publiceren helpt volgens de geïnterviewdenom om leermaterialen en cursussen te delen binnen een instelling.

Een van de aanbevelingen: formuleer beleid

Met de onderzoeksresultaten doen de auteurs ook enkele aanbevelingen. Eén daarvan is om op faculteits-, instituuts- en instellingsniveau beleid te formuleren voor delen en hergebruiken van open leermateriaal en cursussen. De activiteiten van SURFnet sluiten aan op deze aanbeveling: in het SURFnet-project Open en online onderwijs wordt in 2017 onder meer gewerkt aan een handreiking voor het opstellen van instellingsbeleid voor open leermaterialen. Hiermee wil SURFnet instellingen ondersteunen om  hierbij strategische keuzes. De handreiking wordt in de praktijk gebracht volgens een leerlijn. Lees het blog van Janina van Hees waarin zij reflecteert op de onderzoeksresultaten en de activiteiten van SURF.

Meer informatie