Stimuleringsregeling Open en online onderwijs

ICT in het onderwijs biedt kansen voor innovatie en kwaliteitsverbetering. Daarmee groeit ook de kans op een hoger studiesucces. De minister van OCW stelt daarom financiering beschikbaar voor de jaarlijkse stimuleringsregeling Open en online onderwijs. SURF coördineert deze regeling, die weer openstaat voor nieuwe projectvoorstellen!

Twee studenten aan tafel achter een laptop in de bibliotheek

Projecten stimuleringsregeling - pijler Online onderwijs

Met de stimuleringsregeling Open en online onderwijs - pijler Open instellingen uitdagen hun onderwijs uit te breiden met online onderwijsvormen. Of hun onderwijs te herontwerpen met de mogelijkheden die online onderwijs biedt. Hier lees je welke projecten gehonoreerd zijn.

Gehonoreerde projectvoorstellen 2019

In de vijfde ronde van de stimuleringsregeling Open en online onderwijs zijn in totaal 27 projectvoorstellen ingediend. De minister heeft er 15 gehonoreerd. Daarvan vallen de volgende 9 binnen de pijler Online onderwijs:

The Utrecht Companion to the Earth – een intelligent tutorsysteem voor persoonlijke begeleiding bij veldwerk
  • Looptijd: september 2019 - augustus 2021
  • Instelling: Universiteit Utrecht

De faculteit Geowetenschappen van de UU ontwikkelt voor tweedejaars bachelorstudenten een intelligent tutorsysteem: Utrecht Companion to the Earth. Het intelligente tutorsysteem en de online content helpen om de cursus meer student- en probleemgestuurd in te richten. Studenten kunnen zelfstandiger werken en tegelijk de belangrijkste beoogde leerresultaten van de cursus bereiken. De contacttijd in het veld tussen student en docent wordt persoonlijker en productiever; meer gericht op het vergroten van inzicht en begrip in plaats van informatieoverdracht.

Atelier for Creative Programming – studenten werken in hedendaags atelier aan hun programmeerprojecten
  • Looptijd: mei 2019 – augustus 2020
  • Instelling: Universiteit Twente

Universiteit Twente ontwikkelt een atelier voor eerstejaars studenten Creative Technology om aan hun eigen programmeerprojecten te werken. Studenten werken met studentenassistenten en begeleid door een team van docenten aan hun eigen projecten. Ze hebben een gereedschapskist ter beschikking die speciaal is toegesneden op het werken aan objectgeoriënteerd ontwerp van een interactieve applicatie. Een online leeromgeving voor studenten, studentassistenten en docenten wordt ingebed in de huidige praktijk van programmeren.

De indieners hebben voor deze werkwijze de 2018 Best Practices in Education Award ontvangen van Informatics Europe.

Online stagebegeleiding met de Stage-App– studenten versterken regie over eigen stagebegeleiding
  • Looptijd: mei 2019 – juni 2021
  • Instelling: Hogeschool Utrecht

Hogeschool Utrecht wil de kwaliteit van de stagebegeleiding voor een grote groep HU-studenten verhogen met behulp van de Stage-App. Goede begeleiding van het leerproces is cruciaal voor het succes van leren op de werkplek. Docenten in het hbo hebben vaak weinig tijd voor stagebegeleiding, dus die tijd moet optimaal gebruikt worden. Stagiairs krijgen met de Stage-App meer zelf de regie over het begeleidingsproces en kunnen de stagebegeleiding online vormgeven.

De Stage-App stimuleert en faciliteert studenten om online te reflecteren op hun leerervaringen op de werkplek. De app geeft de student namelijk inzicht in zijn voortgang, via learning analytics en datagedreven feedback. Ook kan de student de online stagebegeleiding inhoudelijk invullen door via de Stage-App data over het werk- en leerproces met de begeleider te delen. Docenten krijgen handreiking ‘didactiek voor online stagebegeleiding’ zodat zij hun studenten goed online kunnen begeleiden. In het project worden pilots bij 3 opleidingen uitgevoerd: tweedejaars stagiairs van de Lerarenopleidingen Tweedegraads (ca. 500 studenten), de tweedejaars stagiairs van de opleiding Fysiotherapie (ca. 200 studenten) en de derdejaars stagiairs van de opleiding HBO-ICT (ca. 200 studenten); in totaal ca. 900 studenten.

Labrador: your digital guide for practicals – online begeleiding tijdens praktische onderdelen van de bachelor
  • Looptijd: mei 2019 – april 2021
  • Instelling: Technische Universiteit Delft

TU Delft wil informaticastudenten online begeleiden tijdens de praktische onderdelen van de bachelor. Studenten leren in grote groepen basisvaardighden door middel van automatische feedback en een chatrobot voor eenvoudige vragen. Zo wordt de student direct geholpen, kan de student-assistent meer studenten helpen met complexere problemen en kan de docent de studenten beter begeleiden in het vak.

TU Delft gebruikt hiervoor Labrador, een systeem dat voor een groot deel kan functioneren als student-assistent en feedback kan geven zoals een student-assistent dat tijdens een practicum zou doen. Het systeem zal bestaan uit 3 hoofdcomponenten: de chatrobot, de automatische nakijker en een wachtrij (Queue; bestaande software) voor assistentie door een echte student-assistent. Dit instrument is op elk moment in te zetten door de student, waardoor deze niet meer afhankelijk is van de timing van de practica.

Begeleiden in Synchroon Online oNderwijs (BISON) – docenten bekwamen in online begeleiden van samenwerkend leren en virtuele klassen
  • Looptijd: juni 2019 – september 2020
  • Instelling: Open Universiteit

Open Universiteit (OU) wil docenten bekwamen in het online begeleiden van studenten in onderwijs waar samenwerkend leren centraal staat en dat via virtuele klassen wordt verzorgd. Zij ontwikkelt een elektronisch handboek met richtlijnen, instructies en voorbeelden voor het ontwerpen, ontwikkelen en verzorgen van (de begeleiding van) synchroon online onderwijs voor samenwerkend leren. 

De OU kijkt niet alleen naar de ‘synchrone online begeleiding’ van studenten in de virtuele klas zelf, maar besteedt ook aandacht aan het ontwerp. De ontwikkeling en de implementatie van het online onderwijs waarbinnen deze begeleiding is vormgegeven. Een gedegen ontwerp van het (synchrone) online onderwijs heeft immers grote invloed op de aard en omvang van de begeleiding van studenten. Bij de vormgeving en implementatie van de online begeleiding neemt zij de gehele onderwijsleersituatie (context/virtuele klas) in ogenschouw.

Feedback bij veldpractica via livestreaming – studenten op afstand real-time voorzien van goede en efficiënte feedback
  • Looptijd: mei 2019 – oktober 2020
  • Instelling: Wageningen Universiteit

Wageningen Universiteit wil studenten bij veldpractica in de bacheloropleidingen beter van feedback voorzien. Door stijgende studentenaantallen wordt het belang van goede en efficiënte feedback nog groter. In de voorbereidende fase van het project wordt de techniek geselecteerd, en worden de didactische varianten van feedback met een systematische proefopzet in detail uitgewerkt. Vervolgens wordt in 3 geselecteerde vakken online feedback uitgevoerd, geëvalueerd, in aangepaste vorm herhaald, en nogmaals geëvalueerd.

Dit project moet een overzicht bieden van de beschikbare technieken en apps voor het geven van real-time feedback op afstand en selectiecriteria. Maar ook inzicht in de ervaringen van feedback geven op afstand: hoe hebben de vakdocenten en studenten dit ervaren? Wat zijn do’s en don’ts voor effectieve feedback?

The imprinted brain - online begeleiding van peer learning werkvormen
  • Looptijd: mei 2019 – mei 2020
  • Instelling: Universiteit Utrecht

Universiteit Utrecht wil ervaring opdoen met samenwerkend leren (peer learning) in online onderwijs. Dit doet ze via een nieuw op te zetten interdisicplinaire online cursus ‘The imprinted brain’. Inhoudelijk is de doelstelling van de cursus om de moleculaire genetica van psychische aandoeningen te verkennen. Op het digitale platform van de Universiteit Utrecht wordt de cursus zo ingericht en vormgegeven dat studenten uit Leeds en Utrecht, met verschillende culturele en disciplinaire achtergronden, online kunnen samenwerken, samen leren en elkaar feedback kunnen geven.

Het leerplatform wordt zo ingericht dat IT-tools voor online begeleiding gekozen, uitgetest en beschikbaar zijn, passend bij de specifieke leer- en werkopdrachten. De verschillende werkvormen worden voorzien van een beschrijving van passende online begeleidingsvorm(en). Deze beschrijvingen, in de vorm van scenario’s, zijn breder toepasbaar dan de specifieke inhoud en context van deze cursus. De ontwikkelde cursus krijgt een plaats in het aanbod van keuzecursussen en interdisciplinaire minoren van de Universiteit Utrecht en in de discovery-module ‘Body and Mind’ van de University of Leeds.

Gezamenlijk online kritisch reflecteren op betekenisvolle stage-ervaring – verhogen van het kritisch reflectievermogen van studenten door online samenwerking
  • Looptijd: september 2019 – juli 2021
  • Instelling: Saxion

Saxion wil binnen de opleiding Social work het kritisch reflectievermogen van studenten op de stage-ervaring versterken. Het Landelijk Opleidingsdocument Sociaal Werk 2017 kent 10 generieke kwalificaties waaronder ‘kritisch en ethisch reflecteren’. Deze kwalificatie onderstreept het belang van kritisch reflecteren op eigen professionele handelen. Uit onderzoek blijkt dat in 2017 – 2018 geen enkele tweedejaars student volledig reflecteerde op het hoogste niveau van ‘kritische reflectie’.

Saxion wil dat derdejaars studenten op meerdere subcriteria het kritisch reflectieniveau wel halen. De opleiding Social work wil dit bereiken via een online samenwerking tussen studenten, praktijkbegeleiders, cliënten en supervisoren. Tijdens projectfase 1 staat het ontwerp van het online onderwijs centraal. Dit gebeurt in cocreatie met studenten, supervisoren, praktijkbegeleiders, een onderwijskundige en een instructional designer. Het online onderwijs maakt gebruik van een leeromgeving en persuasieve technologie. Tijdens projectfase 2 staat de implementatie van het online onderwijs centraal.

CRAFT-co – open digitale ruimte voor supervisie en begeleiding in schrijf- en onderzoeksvaardigheden
  • Looptijd: augustus 2019 – april 2021
  • Instelling: Open Universiteit

De Open Universiteit (OU) wil het academische onderzoeks- en schrijfvaardighedenprogramma verbeteren dat deel uitmaakt van de bachelor- en masteropleidingen van de Law School. In het huidige onderwijs is er pas in een laat stadium voldoende aandacht voor academische onderzoeks- en schrijfvaardigheden, zoals het gebruik van rechtsbronnen en het formuleren van een juridische vraagstelling.

De OU ontwikkelt CRAFT-co (Creating Regular Authoring with Feedback Teams as a Community online). Het is een open digitale ruimte (voor iedereen toegankelijk) waarin groepen en individuen supervisie en begeleiding ontvangen in de gewenste schrijf- en onderzoeksvaardigheden. Ook kunnen de studenten elkaar feedback geven.

Gehonoreerde projectvoorstellen 2018

In de vierde ronde van de stimuleringsregeling Open en online onderwijs zijn in totaal 39 projectvoorstellen ingediend. De minister heeft er 12 gehonoreerd. Daarvan vallen de volgende 7 binnen de pijler Online onderwijs:

Peer feedback: naar een effectieve inzet binnen een blended leeromgeving
  • Looptijd: juli 2018 – juli 2020
  • Instelling: Haagse Hogeschool

De Haagse Hogeschool wil het gebruik van (online) peer feedback stimuleren en beter faciliteren. Docenten en onderwijsadviseurs stellen vast dat de beschikbaar gemaakte (online) faciliteiten vooralsnog onvoldoende worden ingezet.

Docenten zetten de beschikbare online mogelijk­heden in combinatie met on-site activiteiten (lesbijeenkomsten) voor (online) peerfeedback nu nog mondjesmaat in. Het is vooral afhankelijk van de interesse en vaardigheden van individuele docenten. Met deze projectaanvraag wil de Haagse Hogeschool dit probleem aanpakken. Het project bestaat uit de volgende stappen:

  1. Formuleren van een gezamenlijke visie. Vanuit deze visie zet de Haagse Hogeschool een structuur neer met en een daarbij aansluitende en bewezen methodiek. Deze wordt geïntegreerd in de online omgeving van de hogeschool.
  2. Pilotfase: docenten en studenten testen en evalueren de methodiek op kleine schaal. Waar nodig wordt de methodiek aangepast.
  3. Uitrolfase: de methodiek wordt op grotere schaal worden ingezet.

Tijdens de pilot- en uitrolfase evalueert het projectteam regelmatig en meet zij op een systematische wijze het effect van de integratie op studenttevredenheid, studiegedrag en studieresultaten.

Deze aanpak stelt de Haagse Hogeschool in staat de doelstelling te behalen om peer feedback effectief in te zetten in een blended leeromgeving.

Peer feedback bij een simulatiegame voor het leren van projectmanagement
  • Looptijd: mei 2018 – juli 2019
  • Instelling: NHL Hogeschool

In het project "Peer feedback bij een projectmanagement-simulatiegame” wil NHL Hogeschool een peer-feedback­systematiek ontwikkelen, testen en implementeren voor hun online simulatiegame DBE-SIM.

Het doel van het project is:

  •  het verhogen van het leerrendement van de simulatiegame
  • het verlagen van de werklast van docenten bij het begeleiden van de simulatiegame

DBE-SIM is een ‘single player online situational judgement simulatiegame’. Het Simulation- and Gamebased Learning Lab (SiGa-Lab) van NHL Hogeschool heeft de game ontwikkeld. In de simulatiegame doorloopt studenten een reeks veelvoorkomende en kritieke praktijksituaties waarop zij adequaat moeten zien te reageren: contact met opdrachtgevers, contracteren van onderaannemers, omgaan met belangentegen­stel­lingen, etc.

NHL Hogeschool gebruikt de simulatiegame binnen de opleiding Communicatie en Multimedia Design (CMD) voor het ontwikkelen van projectmanagementvaardigheden. Het uiteindelijke doel is dat de simulatiegame door een groot aantal verschillende opleidingen, met een vrijwel onbeperkt aantal studenten, online kan worden gespeeld.

PleitVRij
  • Looptijd: september 2018 – oktober 2019
  • Instellingen: Rijksuniversiteit Groningen, Vrije Universiteit van Amsterdam

De hoofddoelstelling van dit project is om rechtenstudenten beter te leren pleiten, hun gelegenheid te geven om meer te oefenen en gerichte feedback te ontvangen, in een authentieke setting.

Dit doen de Rijksuniversiteit Groningen en de Vrije Universiteit Amsterdam door een virtuele, maar authentieke rechtszaal in te richten waarin studenten van verschillende instellingen elkaar ontmoeten door inzet van Virtual Reality.Op deze wijze kunnen studenten met elkaar oefenen in het pleiten. Hierbij vervullen zij verschillende rollen die in een rechtszaal terugkomen: advocaat, rechter en officier van justitie.

Voor het geven van peer feedback wordt een app ontwikkeld die studenten in staat stelt om tijdens het pleiten medestudenten in real time van feedback te voorzien. Deze studenten kijken op een scherm mee en zien via een split-screen twee studenten die elkaar ontmoeten.

Er komt een klankbordgroep van docenten en studenten van verschillende instellingen, plus experts uit het beroepenveld. Via deze klankbordgroep brengen de beide instellingen gebruikswensen in kaart en monitoren ze de kwaliteit van ontwikkelde producten. Deze producten komen open source beschikbaar via SURFsharekit zodat andere instellingen deze ook kunnen gebruiken.

Game-based thesis preparation with peer review
  • Looptijd: mei 2018 – juni 2019
  • Instelling: Technische Universiteit Delft

De campuscursus ‘Preparation MSc thesis’ wordt sinds 2005 gegeven en doorontwikkeld. Studenten ontwikkelen in deze cursus de essentiële academische vaardigheid van het schrijven van onderzoeksvoorstellen. Het is een verplichte cursus voor alle studenten die voorbereidt op het thesisproject.

Peer review is een essentieel onderdeel van de cursus. Peer review heeft echter ook ongewenste effecten zoals peer pressure en een gebrek aan vertrouwen in de kwaliteit van de peer review. Meer universiteiten kampen bij het inzetten van peer review hiermee.

In dit project wil de Technische Universiteit Delft het peerreview-proces inbedden in een game-based leeromgeving (GBL) om de ongewenste effecten te beperken. De GBL kan een veilige leeromgeving zijn, waarin een community ontstaat van onderzoekers-in-spe. Veilig omdat studenten elkaar als avatar ontmoeten en zo, als anonieme “bekende”, zowel formele als informele feedback kan geven en krijgen van studenten en docenten.

Het spel heeft  mechanismen om een kritische houding, collegiaal en profes­sio­neel gedrag te stimuleren en belonen. Denk hierbij aan leaderboards en awards. Studenten worden zich bewust van de kwaliteit van hun eigen review en die van anderen en er ontstaat vertrouwen in professioneel gedrag. Hierdoor krijgen de reviews meer­waarde voor de studenten.

Ask your peer
  • Looptijd: mei 2018 – april 2020
  • Instelling: Universiteit Leiden

Dit projectvoorstel richt zich op de implementatie van zelfgestuurde online peer feedback in de wetenschap­pelijke stages van de masteropleidingen Biomedical Sciences, Vitality and Ageing en Farmacie.

Masterstudenten moeten binnen deze stages een wetenschappelijk verslag schrijven over het onderzoek dat ze uitvoeren. Deze stages vinden plaats in binnen- en buitenland, waardoor studenten in deze periode geen face-to-face-contact hebben met elkaar.

Binnen dit project willen de opleidingen een zelfgestuurde online peerfeedback-cyclus invoeren. Dit houdt in dat feedback studentgestuurd wordt in plaats van docentgestuurd. Studenten bepalen hun eigen leerbehoeften en daarbij aansluitende feedbackvragen.

Concreet ontwikkelt de Universiteit Leiden met een co-creatieteam van studenten, docenten, onderwijskundigen en ICTO-adviseurs een methodiek, tool en training rond zelfgestuurde peer feedback ontwikkelen, testen en implementeren. De training zal bestaan uit kleine online modules waarin onder andere ‘peerfeedbackvragen opstellen’ gemodelleerd wordt.

Door dit project zullen de hierboven genoemde opleidingen zicht krijgen op de voortgang van studenten tijdens het schrijven van hun wetenschappelijk verslag, zullen studenten van elkaar leren en leren studenten vaardigheden die nuttig zijn voor hun latere carrière. Het als professional zelf kunnen inrichten van peer feedback om je werk te verbeteren is immers een waardevolle competentie.

Dieper leren door online peer feedback
  • Looptijd: mei 2018 – augustus 2019
  • Instelling: Universiteit Utrecht

Hoger onderwijs wordt steeds vaker blended en online gegeven. Maar het stimuleren van diep leren, waar hoger onderwijs naar streeft, verloopt online anders dan bij campusonderwijs.

Online peerfeedback als dialoog kan studenten stimuleren om diep leren te bereiken en daarmee betere resultaten te behalen zonder dat de tijdsinvestering van docenten evenredig met het aantal studenten toeneemt. In dit project wordt een methode voor online peerfeedback ontwikkeld, geïmplementeerd en gevalideerd, zodanig dat studenten elkaar feedback kunnen geven gericht op diep leren zonder toename van de werkdruk van docenten.

In de beoogde feedbackmethode doorlopen studenten de volgende stappen:

  1. Het krijgen van instructie om feedback gericht op diep leren te geven,
  2. Het maken van een opdracht en het geven van peerfeedback,
  3. Het reviewen van de ontvangen peerfeedback,
  4. Het reageren op de ontvangen peerfeedback.

Deze feedbackmethode zal worden geïmplementeerd in ten minste zes pilots in zowel bachelor- als master­onderwijs met in totaal minimaal 750 studenten. De pilots worden gemonitord en onderzocht met behulp van vragenlijsten, het toepassen van learning analytics, contentanalyses en interviews.

Resultaten van dit project zijn onder meer een gevalideerde online peerfeedback-methode gericht op diep leren middels de dialoog, een online feedbacktraining voor studenten en een docentenhandleiding.

Fair participation grading
  • Looptijd: mei 2018 – april 2020
  • Instelling: Wageningen University

Peer feedback wordt binnen het hoger onderwijs, ook bij Wageningen University, in toenemende mate ingezet. Helaas wordt het potentieel van peer feedback vaak onvolledig benut: het mist vaak gewenste kwaliteit of diepgang of slechts een klein deel van de studenten participeert.

Dit project richt zich op het exploreren en implementeren van 'fair participaition grading', een innovatieve wijze van inrichten en beoordelen van online peer feedback en discussies. 'Fair participation grading' houdt in dat studenten hun beste bijdrages aan peer feedback verzamelen. Deze worden beoordeeld door de docent.

In dit project wil Wageningen University het principe ‘fair participation grading’ verder uitrollen, testen, evalueren en didactisch optimaliseren. Dit heeft als doel:

  1. Peer feedback breder in te zetten in het Wageningse hoger onderwijs.
  2. De participatie­graad en kwaliteit van peer feedback en online discussies te verhogen.
  3. Studenten aan te moedigen om hun inzicht in de leerstof te vergroten en te verdiepen.
  4. Het ontwikkelen van evidence-based best practices voor ‘fair participation grading' binnen diverse inhoudelijke domeinen (bèta, gamma, engineering en presentatievaardigheden) en voor diverse leerdoelen (laag cognitief, hoog cognitief, vaardigheden).

Daarnaast richt dit project zich op het optimaliseren en finetunen van de tool ‘fair participation grading’.