Use case: de digitale Atlas der Neederlanden

Oude landkaarten weergeven in relatie tot de actuele geografische situatie: dat is het uitgangspunt van het digitale project Atlas der Neederlanden. Het project was in eerste instantie gericht op de gelijknamige tentoonstelling in de Amsterdamse universiteitsbibliotheek, maar groeit geleidelijk uit tot een digitale database van oude kaarten.

Digitale landkaarten op laptop

Oude kaarten

Dr. Jan Hartmann, GIS-specialist bij de afdeling Geografie van de Universiteit van Amsterdam, is de initiatiefnemer: “We zochten naar een mogelijkheid om de bladgrenzen van oude kaarten snel te kunnen reconstrueren. Daarvoor maken we gebruik van de HPC Cloud bij SURFsara. Omdat de HPC Cloud-omgeving zo veel ruimte en rekenkracht biedt, hebben we de scope van het project verbreed tot de fysieke georeferentie van die kaarten. Dat stelde ons in staat om de oude kaarten aan elkaar te ‘stitchen’ en vervolgens zo nauwkeurig mogelijk over de huidige kaart te leggen.”

“In principe kan elke kaart eenduidig geprojecteerd worden op de wereldbol. Maar voor oudere kaarten is dat moeilijker, omdat de parameters daarvoor niet op voorhand bekend zijn."

Georeferencing

Georeferencing is bij oude kaarten gecompliceerd, aldus Hartmann: “In principe kan elke kaart eenduidig geprojecteerd worden op de wereldbol. Maar voor oudere kaarten is dat moeilijker, omdat de parameters daarvoor niet op voorhand bekend zijn. Je moet dan vergelijkbare punten op de oude en de nieuwe kaarten gaan zoeken. Als je dat heel nauwkeurig wilt doen, moet je de oude kaart gaan vervormen zodat hij op de nieuwe kaart past. Voor dit project voerde dat te ver.”

Tentoonstelling

Het project was bedoeld voor de tentoonstelling over de Atlas der Neederlanden, die tot 9 februari 2014 in de Amsterdamse universiteitsbibliotheek te zien was. “We hebben er een publieke webservice van gemaakt die interessant is voor iedereen die beroepsmatig of als hobby met oude kaarten bezig is”, zegt Hartmann. “Daarom blijft de site ook na de tentoonstelling bestaan en willen we kaarten blijven toevoegen. We zijn in gesprek met erfgoedinstellingen, bibliotheken en musea die oude kaarten in hun bezit hebben, om ook hun cartografisch bezit op deze manier te georefereren.”

“Wij gebruiken de HPC Cloud vooral als stand-alone virtuele service die geografische informatie kan aanbieden aan onze eigen grote systemen.”

Samenwerking

Waarom de HPC Cloud? “De geografische systemen waarmee wij werken zijn nogal monolithisch”, zegt Hartmann. “Wij gebruiken de HPC Cloud vooral als stand-alone virtuele service die geografische informatie kan aanbieden aan onze eigen grote systemen.” Hartman is zeer te spreken over de samenwerking met SURFsara: “Het was fantastisch dat we hoogwaardige technologie op een gestandaardiseerde manier konden benaderen. We hebben veel nuttige adviezen gehad van de mensen die bij SURFsara de HPC Cloud-omgeving ondersteunen en beheren. De kennis is groot en de medewerkers zijn zeer behulpzaam.”