Vakcommunity’s stimuleren om samen digitale leermaterialen te maken

Goed online leermateriaal ontwikkelen is tijdrovend en duur. Als docenten daarin samen optrekken, kunnen zij daar veel voordelen mee behalen. Vakdocenten die binnen een community samenwerken kunnen gemakkelijk leermaterialen uitwisselen en gezamenlijk een up-to-date collectie opbouwen om zo de kwaliteit van leermaterialen te verhogen.

Volwassenen in gesprek in een creatieve ruimte

Samenwerking in de vakcommunity

Binnen diverse community’s van docenten wordt samengewerkt aan het opbouwen en beheren van een collectie open leermaterialen. Zij beheren een eigen repository en brengen samen in kaart waaraan behoefte bestaat binnen het vakgebied. Missen er bepaalde leermaterialen, dan wordt gericht gewerkt aan het vullen van hiaten in de collectie middels co-creatie.

Checklist

  • Biedt een repository aan waar docenten leermaterialen kunnen publiceren en delen;
  • Informeer docenten over open licentie (bijv. Creative Commons), metadateren en auteursrechten;
  • Ontwikkel een vakvocabulaire op basis van een gemeenschappelijke taal, die ook aansluit op de metadata die meegegeven wordt;
  • Geef leermaterialen een keurmerk, gebaseerd op een kwaliteitsmodel van de vakcommunity;
  • Zorg voor een levendige en betrokken (online) community;
  • Besteed aandacht aan open leermaterialen op bijeenkomsten met vakgenoten.

Samen een vakvocabulaire ontwikkelen

Vakvocabulaires zijn een belangrijk instrument voor het uitwisselen van open leermaterialen. Als een docent die open leermaterialen deelt het materiaal tagt met trefwoorden uit de vakvocabulaire, kan een vakgenoot het materiaal makkelijk vinden. Een vakvocabulaire is krachiger als het op landelijk niveau gedragen en onderhouden wordt door een vakcommunity. Om samenwerking binnen vakcommunity’s te stimuleren, ontwikkelt SURF in 2019 een stappenplan voor het ontwikkelen en beheren van vakvocabulaires.

Praktijkvoorbeelden

De zogenoemde boegbeeldprojecten zijn goede voorbeelden van vakcommunity’s die met open leermaterialen aan de slag zijn gegaan. Deze projecten, gefinancierd vanuit het ministerie van OCW, stimuleren de adoptie van het delen en hergebruiken van leermaterialen.

Leermaterialen voor 5 hbo-opleidingen Verpleegkunde onder open licentie beschikbaar

In opdracht van Vereniging Hogescholen werkt het Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde (LOOV) samen met 5 hbo-instellingen (Hogescholen Fontys, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Hogeschool Rotterdam, Saxion en Hogeschool Zuyd) aan het beschikbaar maken van open leermaterialen voor thema's binnen de opleiding hbo Verpleegkunde.

Doelen van het project

  • Ontsluiting en ontwikkeling van leermaterialen voor een aantal onderwerpen voor de hbo-opleiding Verpleegkunde en deze onder een open licentie beschikbaar stellen.
  • Realiseren van een actieve community van docenten die gebruikmaken van de ontwikkelde leermaterialen, daarover ervaringen uitwisselen en daardoor mede bijdragen aan onderhoud en uitbreiding van de verzameling leermaterialen (duurzaamheid).

Voor wie?

De doelgroep bestaat uit alle docenten van de 17 hbo-opleidingen Verpleegkunde in Nederland, verenigd in het LOOV. Daarnaast zijn de materialen mogelijk van nut voor alle belangstellenden, zoals studenten Verpleegkunde (self-learners), werkende professionals, instellingen voor bij- en nascholing en mbo-opleidingen Verpleegkunde. 

Impact

De beschikbaarheid van een database met kwalitatief hoogstaande digitale leermaterialen kan ervoor zorgen dat docenten minder tijd hoeven te besteden aan materiaalontwikkeling, waardoor meer tijd overblijft voor het onderwijsproces. Beide effecten (meer kwalitatief hoogstaand leermateriaal beschikbaar en meer tijd over voor het onderwijsproces) leiden potentieel tot een hogere kwaliteit onderwijs.  

Projectmanagement

  • Projectleider: Marja Versantvoort, Master of education, Fontys Hogescholen
  • Projectdeskundige OER: Robert Schuwer, Lector OER, Fontys Hogescholen

Voor meer informatie: m.versantvoort@fontys.nl

Bekijk de website van het Boegbeeldproject OER hbo Verpleegkunde

Community van wiskundedocenten wisselen alle mogelijke informatie uit

Het project van de 4TU-instellingen (TU Eindhoven, TU Delft, TU Twente en Wageningen Universiteit) richt zich op de vakken Calculus, Lineaire Algebra en Kansrekening en Statistiek voor het serviceonderwijs aan de 4TU. Daarnaast wordt in het boegbeeldproject onderwijsmateriaal meegenomen dat binnen een lopend 4TU-project Blended Learning voor het schakelprogramma is en wordt ontwikkeld.

Doelen van het project

  • Opzetten en onderhouden van een actieve community van wiskundedocenten, waarin alle mogelijke informatie over de vakken basiswiskunde in het service- en schakelonderwijs wordt gedeeld. Bijvoorbeeld onderwijsmateriaal, didactische ervaringen, tips & tricks.
  • Onderzoek naar welke randvoorwaarden gelden om onderwijsmaterialen onderling en op termijn ook breder open te kunnen delen en hergebruiken

Voor wie?

De doelgroep bestaat initieel uit wiskundedocenten binnen de 4TU-instellingen. In het project verkennen we mogelijke verdere uitbreiding (ook buiten de 4TU-instellingen).

Impact

Het projectteam streeft naar inbedding van de projectresultaten in de instellingen voor de langere termijn. Zij willen een vruchtbare voedingsbodem kweken om de community rondom het delen en hergebruiken van leermaterialen uit te breiden naar andere instellingen in Nederland en daarbuiten. Om meer docenten kennis en kunde aan onderwijsmaterialen te laten toevoegen, zodat zij elkaars materialen effectiever kunnen benutten en hun studenten optimaal kunnen bedienen. Het project levert uiteindelijk lessons learned op, waar ook andere instellingen van kunnen leren.

Projectmanagement

  • Projectleider: Annoesjka Cabo, TU Delft & Hans Cuypers, TU Eindhoven
  • Projectdeskundige OER: Martijn Ouwehand, TU Delft

Voor meer informatie: A.J.Cabo@tudelft.nl

Er zijn meer domeinspecifieke samenwerkingsverbanden die effectief open leermateriaal uitwisselen. In de publicatie good practices van vakcommunity's lees je hoe zij het delen van leermaterialen organiseren en welke succesfactoren en hindernissen zij tegenkwamen.

Stimuleringsregeling Open en online onderwijs 2018-2022

Vakcommunity's die willen experimenteren met open leermaterialen kunnen subsidie aanvragen met de stimuleringsregeling Open en online onderwijs. Lees meer over de stimuleringsregeling

Flyer '5 scenario's om leermaterialen opnieuw te gebruiken'

Flyer Verrijk je onderwijs met open leermaterialen
  1. Reguliere onderwijsontwikkeling
  2. Informeel delen van leermaterialen
  3. Formeel gebruik van open leermaterialen
  4. Eigen leermaterialen formeel delen
  5. Samenwerking in de vakcommunity

Download de flyer