AI in het onderwijs
Zo leert Fontys ICT studenten kiezen tussen AI-modellen
Hoe kan AI het beste worden ingezet in het onderwijs? Bij Fontys is Koen Suilen een van de mensen die daarover gaat, te beginnen bij de ict-opleiding. SURF AI speelt een belangrijke rol binnen hun AI-ecosysteem. Niet alleen als verantwoord alternatief, maar ook omdat het verrassend snel is.
In het kort
Wie: Koen Suilen
Functie: lid AI Taskforce en curriculum-eigenaar AI & Data
Organisatie: Fontys
Dienst: SURF AI
Uitdaging: studenten leren om afgewogen keuzes te maken op AI-gebied
Oplossing: een ‘AI-ecosysteem’ met meerdere aanbieders, studenten moeten motiveren waarom ze een bepaald model kiezen voor hun use case.
Voor Koen Suilen was de komst van ChatGPT een keerpunt in zijn professionele leven. “Destijds was ik docent, maar nu ben ik fulltime bezig met de rol van AI in ons onderwijs. AI is overal. Het is een soort olievlek, of een Barbapapa die overal past. Een ondersteunend en vormend middel in al je werkzaamheden.”
Koen Suilen
Om dat in goede banen te leiden, heeft een klein team van Fontys ICT de afgelopen 2 jaar een ‘AI-ecosysteem’ voor studenten opgezet: ze kunnen gratis gebruikmaken van verschillende aanbieders van AI-taalmodellen. Waarom die keuzevrijheid? Koen legt uit: “We wilden voorkomen dat we ons budget zouden verstoken bij één leverancier. Dat is een kwestie van autonomie, maar ook van kansen spreiden.”
Bewust kiezen voor AI
“Belangrijker nog: we willen onze studenten leren om bewuste keuzes te maken over de inzet van AI. Laat ze maar uitleggen wat ze precies willen, voor welke kosten en waarom ze dan juist dat ene AI-model nodig hebben.” Elke use case stelt andere eisen en heeft een ander passend model nodig, bijvoorbeeld als er gewerkt wordt met gevoelige data.
Het laatste, maar niet minst belangrijke motief om een eigen AI-ecosysteem op te zetten voor studenten, was kansengelijkheid. Er is immers altijd een dreiging van shadow-IT. “Een student die veel geld krijgt van zijn ouders of via een bijbaan, kan zelfstandig pro-abonnementen afsluiten op de allerkrachtigste AI-modellen en daarmee een oneerlijk voordeel krijgen. Dat wilden we voorkomen, met een zo breed mogelijk aanbod voor alle studenten.”
“We willen onze studenten leren om bewuste keuzes te maken op AI-gebied”
SURF AI: data blijven in eigen land
Fontys ICT biedt AI-modellen aan van verschillende leveranciers: momenteel Azure, SURF en GreenPT, een Nederlandse startup dat zich profileert met groene AI. “Zo hebben we verschillende keuzes naast elkaar.”
SURF AI heeft meerdere sterke punten. “Het is voor ons waardevol omdat het echt een verantwoord alternatief is, en in de basis geen afgeslankte commerciële aanbieder van AI-modellen. Ten eerste weet je dat er niets van buiten de landsgrenzen komt als je de open source modellen gebruik, omdat die in de eerste plaats draaien binnen de datacenters van SURF. Ook kun je precies zien hoe het zit met de snelheid, de data en het energiegebruik. Daar kun je als gebruiker bewust mee leren omgaan.”
“SURF AI is voor ons waardevol omdat het echt een verantwoord alternatief is”
Een onverwacht voordeel is dat het in de praktijk snel lijkt te werken: “Je krijgt eerder antwoord op je prompt dan bij sommige commerciële aanbieders. Dat maakt het ook voor onze onderzoekers interessant, naast de garantie dat alles in Nederland blijft.”
Voor beleidsmakers als Koen is ook de benaderbaarheid van SURF een belangrijk pluspunt. Daar zegt hij over: “Laten we wel wezen, als hogeschool raak je niet heel snel in gesprek met Microsoft of Amazon over de modelcatalogus of wat dan ook.”
Tot slot roemt Koen de communityvorming rond SURF AI: “We hebben met andere instellingen meerdere bijeenkomsten gehad om van elkaar te leren: welke educatieve of didactische toepassingen worden gebruikt met SURF AI? We hebben goed contact met een aantal andere hogescholen en universiteiten in Nederland. Samen kunnen we ideeën over de doorontwikkeling uitwisselen en testen in meerdere contexten. Dat is wat mij betreft net zo waardevol als de technische dienst van SURF AI.”
“Met ons AI-aanbod creëren we kansengelijkheid”
Speeltijd voor beslissers
Wat heeft Fontys ICT geleerd over het inrichten van een AI-ecosysteem? Ten eerste dat je goed na moet denken over de keuzes die je maakt. Koen legt uit: “Je hebt echt een breed palet aan kennis en ervaring nodig, want iedereen heeft maar een stukje van de puzzel in handen. Information security officers kunnen bijvoorbeeld de toegang tot leverancier X en Y dichtzetten. Juristen kunnen analyseren welke verantwoordelijkheid je neemt als instelling wanneer je zelf diensten levert aan je studenten.”
Goede gesprekken tussen al die experts zijn niet zo makkelijk, heeft Koen ervaren. “AI betekent voor iedereen iets anders. Technische mensen beginnen meteen over AI-modellen, API’s en noem maar op. Didactici denken meer vanuit het relationele en didactische aspect. Beleidsmakers hebben weer een ander denkkader. Daardoor begrijpen ze elkaars terminologie niet.”
“In de community rond SURF AI kunnen we met andere instellingen ideeën uitwisselen en testen in meerdere contexten”
“En allemaal hebben ze de neiging om schaduw-AI over het hoofd te zien. Je kunt een AI-model immers ook op je laptop draaien, of in de koffiepauze even ChatGPT op je telefoon raadplegen.”
Koen benadrukt dan ook dat iedereen die over AI moet meepraten, er zelf mee vertrouwd moet zijn. “Mensen moeten speeltijd krijgen om het te leren kennen. Je moet uit eigen ervaring weten wat het is en hoe snel de ontwikkelingen gaan. AI vergt van je organisatie een hoge mate van wendbaarheid en nieuwsgierigheid.”
Tekst: Aad van de Wijngaart
Foto's: Jelmer de Haas