Magazine
Toekomstbestendig onderwijs
Zo zorgen we samen voor toekomstbestendig onderwijs
Waren onderwijsinstellingen in het verleden op zichzelf staand, nu zijn zij dat nog steeds, maar maken zij óók onderdeel uit van een ecosysteem. Met digitale sectorvoorzieningen wordt niet alleen de samenwerking binnen instellingen bevorderd, maar ook tussen instellingen en met de arbeidsmarkt.
Digitale sectorvoorzieningen werken pas optimaal als iedereen meedoet. Dit vergroot de mogelijkheden om flexibel te leren, digitale soevereiniteit en de kwaliteit van het onderwijs. Voorbeelden zijn eduID, OOAPI en eduwallet. We gaan in gesprek met twee voorvechters over de voordelen en obstakels van digitale sectorvoorzieningen: Nicole Ummelen, voorzitter van het bestuur van de Open Universiteit en bestuurder bij Studielink, en Rose van Iperenburg, informatiemanager bij HAN en sectoraanvoerder bij Npuls.
Antwoorden op veranderingen in het onderwijs
De noodzaak van digitale sectorvoorzieningen komt voort uit meer ontwikkelingen tegelijk. De almaar groeiende invloed van techgiganten uit de VS en China zet aan tot meer zorgvuldigheid. Vanuit de arbeidsmarkt en maatschappij is er een toenemende behoefte naar goed en actueel geschoolde mensen. Dit doet een aanzienlijk beroep op het onderwijs.
Ook hebben studenten vaak specifieke wensen over hun studieverloop en -invulling. Een student geneeskunde bij de VU wil zich bijvoorbeeld specialiseren in voeding en vakken volgen bij Wageningen University & Research. Of een student aan het mediacollege wil een loopbaan in hospitality en ziet kansen om een semester te studeren bij een hotelschool. Op alle veranderingen in en rond het onderwijslandschap moeten we met elkaar samen antwoorden vinden.
Rose van Iperenburg
Als het gaat om aansluiting op digitale sectorvoorzieningen, is HAN een van de instellingen die vooroploopt. Rose zegt hierover: “Om slagkracht te blijven houden, heb je gezamenlijke voorzieningen nodig.” Haar instelling heeft ervaring met de voorbereidingen die nodig zijn om aangehaakt te blijven. “Bij HAN bereiden we ons voor op eduID.” Met eduID krijgen studenten een instellingsonafhankelijke identiteit, waardoor zij bijvoorbeeld makkelijker gebruik kunnen maken van het onderwijsaanbod van andere instellingen.
“De uitdaging in het aansluiten op digitale sectorvoorzieningen zit vooral in de onderlinge tempoverschillen van instellingen en in wat zij eerder wel en niet hebben aangepast in hun ict-landschap,” zegt Nicole. Haar instelling heeft bewust gekozen voor aansluiting op digitale sectorvoorzieningen. “Het levert vooral veel voordeel op. Als je het allemaal zelf moet ontwikkelen, heb je hoge ontwikkelkosten én beheerkosten.”
Nadenken over een toekomstbestendige onderwijssector
Nicole Ummelen
Instellingen variëren in hun gereedheid om daadwerkelijk aan te sluiten op digitale sectorvoorzieningen. Daarom is er veel ondersteuning beschikbaar. Zowel bij de instellingen als bij SURF en Npuls. Zo wordt bij Npuls de komende 6 jaar gekeken hoe het voor instellingen makkelijker kan worden om gebruik te maken van deze voorzieningen. Bijvoorbeeld door de ontwikkeling van gezamenlijke infrastructuren rond kennisopbouw en sectorbrede afspraken.
Op dit moment zijn al 45 instellingen actief binnen de Get Connected-regeling. Zij krijgen financiële en technische ondersteuning voor de implementatie en adoptie van de voorzieningen. “De kracht van dit soort regelingen is dat er ook advies bij zit,” zegt Rose. Ze voegt eraan toe: “Ook als je als instelling niet zo groot bent of niet bent aangesloten bij Get Connected, kan je gebruik maken van de kennis en ervaring van de instellingen die er nu mee bezig zijn. Er is goed nagedacht door veel enthousiaste en bekwame mensen bij Npuls en SURF over wat we nodig hebben. Nu en in de komende periode.”
“Als je grote veranderingen wil doorvoeren, in dit geval tussen sectoren om doorlopend het beste onderwijs aanbieden en leren zonder drempels mogelijk te maken, dan zijn veranderingen nodig in het ict-landschap en informatiemanagement van instellingen”
Noodzaak: goed organiseren van het ict-landschap
Nicole ziet de veranderingen om zich heen: “In de afgelopen jaren is er een toenemende trend naar meer flexibel onderwijs. Het was lang niet nodig om keuzes voor systemen en processen op elkaar af te stemmen. Daardoor gingen instellingen heel autonoom te werk. De noodzaak om het informatielandschap sectorbreed te organiseren, was er toen niet. Die is er nu wel.”
“Als je grote veranderingen wil doorvoeren, in dit geval tussen sectoren om doorlopend het beste onderwijs aanbieden en leren zonder drempels mogelijk te maken, dan zijn veranderingen nodig in het ict-landschap en informatiemanagement van instellingen,” zegt Rose.
“Soms zijn de drempels om iets extra’s te doen zo groot, dat studenten het gewoon maar laten zitten. Dat is zonde en een gemiste kans”
Lerenden hebben steeds vaker redenen om over de grenzen van één instelling hun punten te halen. Dat is goed voor hun ontwikkeling en zo sluiten opleidingen beter aan op vragen vanuit de arbeidsmarkt en maatschappij. Maar Nicole ziet dat het nog niet altijd gemakkelijk gaat: “Soms zijn de drempels om iets extra’s te doen zo groot, dat studenten het gewoon maar laten zitten. Dat is zonde en een gemiste kans.”
Standaarden en afspraken
Digitale sectorvoorzieningen zijn echter niet nieuw. In 2007 gaf de komst van Studielink de aanzet voor sectoroverstijgende digitale dienstverlening rond aanmelden en inschrijven. Binnenkort wordt dat AII. Hiermee kunnen lerenden zich aanmelden, inschrijven en intekenen voor het mbo, hbo en wo.
“Aan de ene kant zijn er de digitale voorzieningen die al bestaan en waarop instellingen kunnen aansluiten. Aan de andere kant zijn er componenten in een architectuur die worden hergebruikt in nieuwe digitale voorzieningen die we aan het ontwikkelen zijn”, legt Rose uit. “Het is de bedoeling dat er koppelvlakken zijn en standaarden, zodat systemen ‘klikbaar’ worden.”
Informatie uitwisselen is immers makkelijker als dat gebeurt volgens standaarden. Zender en ontvanger herkennen dan beide de informatie en kunnen die meteen slim gebruiken. Er gaan geen kostbare tijd en middelen verloren. De onderwijsarchitecturen MOSA en HOSA bieden daarvoor het fundament. “Maar het gaat over nog veel meer dan dat. We moeten ook goede afspraken maken met elkaar over informatiebeveiliging en privacy.”
“We houden ieder ons eigen profiel, maar er zijn ook zaken die overal spelen. Daarin werken we samen”
Meer gebruik maken van expertises van instellingen
Nicole is enthousiast over de lopende initiatieven: “Hiermee faciliteren we de leerroutes van studenten. Binnen de sector willen we dat allemaal. Door samen te werken, lukt dat beter dan apart.” Als studenten makkelijker kunnen bewegen tussen verschillende instellingen, zorgt dat ervoor dat zij meer gebruik kunnen maken van de unieke expertises die deze instellingen hebben.
Instellingen kunnen zich zo inhoudelijk nog meer specialiseren. “We houden ieder ons eigen profiel, maar er zijn ook zaken die overal spelen. Daarin werken we samen,” zegt Nicole en zij benadrukt dat de ontwikkeling van digitale sectorvoorzieningen veel meer is dan een technisch programma. “Je stimuleert mensen om over het onderwijs van de toekomst na te denken.”
Stimuleringsregeling Get Connected
45 mbo-scholen, hogescholen en universiteiten doen mee aan de Stimuleringsregeling Get Connected. Deze regeling ondersteunt instellingen die aan de slag willen met digitale sectorvoorzieningen. Deelnemende instellingen krijgen technische én financiële hulp bij de implementatie en adoptie.
Bekijk welke instellingen deelnemen
Binnen elke instelling is een Npuls-sleutelteam actief. Dit team verbindt de instelling met het landelijke programma en stimuleert kennisuitwisseling tussen instellingen.
Zo zorgen we samen voor toekomstbestendig onderwijs is een artikel van SURF Magazine.
Terug naar SURF Magazine
Vragen naar aanleiding van dit artikel? Mail naar magazine@surf.nl.