CopyRIGHT-project: hergebruik van (leer)materiaal waarbij auteursrecht goed geregeld is

Wil je als docent (wetenschappelijke) artikelen en andere teksten gebruiken voor je onderwijs, en zorgen dat het auteursrecht goed geregeld is? We ontwikkelen een tool die je inzicht geeft in hergebruik van digitaal materiaal, waaronder wetenschappelijke content.

Student werkt in bibliotheek

Luister naar de podcast SURF Sounds over CopyRIGHT

Bij SURF werkt iedereen samen met onze leden aan projecten, diensten en innovatie op het gebied van digitalisering. Ondanks de grote digitale component van wat we doen, is een groot deel mensenwerk. In de podcast SURF Sounds gaan we op zoek naar de mensen achter een project, onderzoek of dienst. Zij worden aan het woord gelaten over niet alleen inhoud en doelen, maar ook drijfveren, emoties en ervaringen. In deze aflevering vertelt projectmanager Karin van Grieken over haar werk bij SURF en het project CopyRIGHT.

Huidige situatie: gebrek aan inzicht en mogelijk extra kosten

Als universitair docent selecteer je artikelen en hoofdstukken uit boeken voor je studenten. Die artikelen en boeken plaats je in de digitale leeromgeving. Daar vinden je studenten de content die onderdeel vormt van het onderwijs dat je ze geeft. Vaak weet je niet of en hoe deze content auteursrechtelijk beschermd is. Je neemt dan misschien ongemerkt materiaal over zonder toestemming van de auteursrechthebbende, waardoor auteurs en uitgevers niet de vergoeding krijgen waarop zij recht hebben. Voor je universiteit kan dit leiden tot fikse naheffingen achteraf. Anderzijds wordt soms juist dubbel betaald, voor overname van materiaal waar je universiteit al een licentie voor heeft. En vergeet ook niet dat er wellicht een open-accessversie van het door jou geselecteerde artikel beschikbaar is.

Tool voor (her)gebruik digitaal (leer)materiaal

Zowel uitgevers (vertegenwoordigd door Stichting UvO) als universiteiten willen minder controle achteraf, maar hulp bij naleving van wetgeving en contracten vooraf. Daarom heeft de VSNU (Nederlandse Vereniging van Universiteiten) SURF gevraagd om te werken aan een oplossing. We ontwikkelen een tool waarmee jij als docent in de digitale leeromgeving advies krijgt over het (her)gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal, licenties en open-accessalternatieven.

Als docent krijg je in de elektronische leeromgeving advies op maat over het (her)gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal,
licenties en open-accessalternatieven.

Mogelijke voordelen van de CopyRIGHT tool

Vanuit het CopyRIGHT project zien we de volgende mogelijkheden:

  • De bewustwording van het auteursrecht bij docenten neemt toe.
  • Inbreuk op auteursrecht en naheffingen zijn beter te voorkomen.
  • Geen controle achteraf maar inzicht vooraf en achteraf.
  • Verlaging van administratieve lasten voor universiteiten en Stichting UvO.
  • Rapportages bieden universiteiten inzicht en mogelijkheid tot sturing.
  • Open-access inspanningen van VSNU en UKB worden beter benut binnen het onderwijs.
  • Licentie-afspraken tussen uitgevers en universiteiten worden ook beter benut.

We voorkomen inbreuk op auteursrecht en naheffingen: van controle naderhand gaan we naar inzicht vooraf en achteraf.

Verder bouwen op basis van tool Erasmus Universiteit

We onderzochten eerder 3 scenario’s voor de ontwikkeling van onze tool: een commerciële tool afnemen, een nieuwe tool bouwen, of voortbouwen op de tool die Erasmus Universiteit al (met ongeveer hetzelfde doel) heeft gebouwd. De keuze is gevallen op de laatste optie. Er bestaat in binnen- of buitenland geen commerciële tool die aan al onze eisen voldoet. Commerciële partijen hebben interesse de benodigde functionaliteiten te ontwikkelen, maar stellen zelf hun prioriteiten. Door te kiezen voor de tool van de Erasmus Universiteit hebben we zelf meer grip op de doorontwikkeling en beschikken we straks over een tool die zo goed mogelijk aansluit bij wat het Nederlandse onderwijs nodig heeft.

Hoe nu verder?

We hebben mock-ups gemaakt en nemen de belangrijkste feedback die we tijdens de gebruikerssessies ophaalden mee. Zo zorgen we ervoor dat onze ideeën zo goed mogelijk aansluiten bij wat het onderwijs nodig heeft. We gaan een pilotversie creëren. Hierbij betrekken we geïnteresseerde contactpersonen van de universiteiten en universiteitsbibliotheken. In 2020 willen we een pilotversie beschikbaar hebben, en pilots gaan uitvoeren met 3 universiteiten. Tegelijkertijd ontwikkelen we de tool verder en maken we een rapportagefunctionaliteit. Dit zorgt ervoor dat universiteiten inzicht hebben in (her)gebruik van digitale leermiddelen en dit kunnen delen met stichting UvO en uitgevers. In 2021 willen we een tool opleveren die door zoveel mogelijk universiteiten wordt ingezet.

Samenwerking voor de ontwikkeling van de CopyRIGHT tool

De uitvoering van het CopyRIGHT-project is een samenwerking tussen SURF, de universiteiten en Stichting UvO. Dit traject loopt van 2019 tot en met 2021. Het project is gestart op verzoek van de VSNU voor de universiteiten, naar aanleiding van de Easy Access-regeling. Binnen het hbo geldt een andere regeling, maar wellicht breidt dit innovatieproject zich nog uit zodat ook hbo's kunnen deelnemen. Heb jij of heeft jouw universiteit of hogeschool ook interesse en ben je nog niet aangehaakt? Meld je bij projectleider Karin van Grieken, want we informeren en betrekken je graag.