Kennisdossier: digitale leermaterialen

Hoe kun je met het delen en hergebruiken van (open) digitale leermaterialen bijdragen aan beter onderwijs? Bekijk het kennisdossier digitale leermaterialen om hier antwoord op te krijgen. Vind praktische checklists, handleidingen, tools, praktijkvoorbeelden en een begrippenkader die collega’s van onderwijsinstellingen samen met SURF hebben ontwikkeld.

Studenten in open ruimte met computers en handboek

Begrippenkader digitale leermaterialen

Het begrippenkader beschrijft een aantal kernbegrippen, om helderheid te bieden in het nu soms verwarrende jargon.

Creative Commons
Creative Commons is een initiatief om open licenties wereldwijd beschikbaar te maken. Deze open licenties bieden auteurs, kunstenaars, wetenschappers, docenten en andere makers van auteursrechtelijk beschermde werken de vrijheid om op een flexibele manier met hun auteursrechten om te gaan. Met een keuze uit zes standaardlicenties bepaalt de maker in welke mate zijn werk verder verspreid en bewerkt mag worden, en onder welke voorwaarden.

Keurmerk
Een keurmerk is een instrument van en voor vakcommunity’s en laat vakgenoten zien dat het gevonden leermateriaal van gedragen kwaliteit is.

Massive open online courses (MOOC’s)
Een massive open online course (MOOC) is een online cursus, ontworpen voor een ongelimiteerd aantal deelnemers. Een MOOC is vrij toegankelijk en gratis (tenzij je een geverifieerd certificaat wilt). Een MOOC biedt studenten niet alleen toegang tot de leermaterialen, maar geeft ze een complete cursuservaring. Studenten ontvangen in principe geen formele studiepunten (ECTS) als ze een MOOC afronden.

Open content / Open leermaterialen
Open content staat voor creatief werk (zoals teksten, afbeeldingen, geluid of video) dat is gepubliceerd met een open licentie (zoals Creative Commons). Zo’n licentie staat gebruikers toe het werk te kopiëren, (her)gebruiken, bewerken, opnieuw arrangeren en verspreiden. Open content voor onderwijsdoeleinden wordt ook wel open leermaterialen genoemd, internationaal wordt dat Open educational resources (OER) genoemd.

Open courseware
Open courseware verwijst naar een samengestelde set van open leermaterialen (zie Open content). Open courseware is gratis beschikbaar voor (her)gebruik. Gebruikers kunnen deze leermaterialen onder voorwaarden kopiëren, bewerken en verspreiden door het gebruik van een open licentie (zoals Creative Commons). Bij open courseware staat het leermateriaal centraal; studenten krijgen dus geen begeleiding en kunnen er geen studiepunten voor halen.

Open onderwijs
Open onderwijs is onderwijs dat gratis beschikbaar, vrij toegankelijk en open voor bewerking is. Open onderwijs kan online, face-to-face of een combinatie ervan (blended) zijn. Open voor bewerking houdt in dat het leermateriaal gepubliceerd wordt met een open licentie.

Repository
Een repository is een digitale bewaarplaats voor materialen die toegankelijk zijn via internet. Hogeronderwijsinstellingen kunnen hun (open) leermaterialen en onderzoeksresultaten op die manier intern en/of extern ontsluiten. Een repository bevat daarnaast metadata over de materialen; hierdoor zijn de materialen vindbaar voor gebruikers en voldoet de repository aan internationale standaarden voor data-uitwisseling.

Vakvocabulaire
Een vakvocabulaire is een lijst met de belangrijkste trefwoorden uit een vakgebied. Het is gebaseerd op de gemeenschappelijke taal tussen vakgenoten.